Een onderneming die van eigenaar wisselt, klinkt misschien als iets wat alleen de directie aangaat. Toch heeft zo’n overgang grote gevolgen voor iedereen die er werkt. Of het nu gaat om een bedrijfsovername, een fusie of een uitbesteding van taken: werknemers hebben in al die situaties rechten die wettelijk zijn vastgelegd. Het is goed om te weten wat er precies verandert en wat er juist hetzelfde blijft.
Wanneer is er sprake van een overgang
Niet elke verandering in een bedrijf geldt als een officiële overgang. Er is pas sprake van een overdracht van een bedrijf als de identiteit van het bedrijf bewaard blijft. Dat betekent dat de activiteiten, de werkwijze en het personeel in grote lijnen hetzelfde blijven, maar onder een nieuwe eigenaar vallen. Een voorbeeld: een schoonmaakbedrijf neemt het contract van een ander schoonmaakbedrijf over en neemt ook het personeel mee. Dan is er bijna altijd sprake van zo’n overgang. Een aandelentransactie valt hier trouwens niet onder. Als iemand aandelen van een bedrijf koopt, verandert de juridische eigenaar van de aandelen, maar de bedrijfsnaam en de arbeidsovereenkomsten blijven gewoon staan. Alleen bij een echte overdracht van activa en activiteiten geldt de bescherming van de wet.
De rechten van werknemers bij een bedrijfsoverdracht
Bij een overdracht van een bedrijf worden werknemers beschermd door de wet. Alle medewerkers die in het overgedragen bedrijfsonderdeel werkten, gaan automatisch mee naar de nieuwe eigenaar. Ze hoeven daar zelf niets voor te doen. Hun arbeidsovereenkomst gaat over zoals die was: hetzelfde salaris, dezelfde functie en dezelfde arbeidsvoorwaarden. De nieuwe werkgever mag die voorwaarden niet zomaar verslechteren. Dat geldt ook voor cao-afspraken die van toepassing waren. Die blijven gelden totdat er een nieuwe cao of nieuwe afspraken zijn gemaakt. Werknemers mogen de overgang weigeren, maar dan eindigt hun dienstverband. Ze krijgen dan in de meeste gevallen geen ontslagvergoeding, omdat ze zelf de overstap afwijzen.
Wat de nieuwe eigenaar moet weten en doen
De nieuwe eigenaar neemt niet alleen de medewerkers over, maar ook alle verplichtingen die daarbij horen. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk vraagt dit om een goede voorbereiding. Openstaande vakantiedagen, opgebouwde pensioenaanspraken en lopende ziektegevallen gaan allemaal mee. Wie een bedrijf overneemt zonder dit goed te onderzoeken, kan voor onverwachte kosten komen te staan. Daarnaast is de vorige eigenaar nog een jaar lang aansprakelijk voor verplichtingen die voor de overgang zijn ontstaan. Dat geeft werknemers een extra bescherming als de nieuwe eigenaar zijn afspraken niet nakomt. Verder geldt er een informatieplicht: zowel de oude als de nieuwe eigenaar moet de werknemers op tijd informeren over de overdracht, de reden ervan en de gevolgen voor hun werk.
De rol van de ondernemingsraad bij een overdracht
Bedrijven met vijftig of meer medewerkers hebben vaak een ondernemingsraad. Die speelt een belangrijke rol bij grote besluiten, waaronder een overdracht. De ondernemingsraad heeft het recht om advies te geven voordat de overdracht definitief wordt. Dat advies is niet zomaar vrijblijvend: de bestuurder moet het serieus meenemen en uitleggen wat hij ermee doet. Als de ondernemingsraad het niet eens is met de beslissing, kan die naar de rechter stappen. Dit is een manier waarop werknemers collectief invloed kunnen uitoefenen op grote veranderingen in hun werkomgeving. Kleinere bedrijven zonder ondernemingsraad kennen soms een personeelsvertegenwoordiging die een vergelijkbare rol heeft, al zijn de bevoegdheden beperkter.
Veelgestelde vragen
Mag een nieuwe werkgever mijn arbeidsvoorwaarden veranderen na een bedrijfsoverdracht?
Na een bedrijfsoverdracht mag de nieuwe werkgever de arbeidsvoorwaarden niet zomaar verslechteren. Het salaris, de functie en de overige afspraken blijven gelden zoals ze waren bij de vorige werkgever. Alleen via onderhandeling of een nieuwe cao kunnen die voorwaarden later worden aangepast.
Wat gebeurt er als ik niet mee wil naar de nieuwe eigenaar?
Als een werknemer de overgang naar de nieuwe eigenaar weigert, eindigt het dienstverband. In de meeste gevallen heeft de werknemer dan geen recht op een ontslagvergoeding, omdat hij of zij zelf de keuze maakt om niet mee te gaan. Het is daarom verstandig om juridisch advies te vragen voordat je zo’n beslissing neemt.
Geldt de bescherming bij overdracht ook voor tijdelijke contracten?
Ja, ook werknemers met een tijdelijk contract worden beschermd bij een bedrijfsoverdracht. Hun contract gaat over naar de nieuwe eigenaar onder dezelfde voorwaarden. De einddatum van het contract verandert niet door de overdracht.
Is de vorige eigenaar nog verantwoordelijk na de overdracht?
De vorige eigenaar blijft nog gedurende één jaar aansprakelijk voor verplichtingen die zijn ontstaan vóór de overdracht. Dat geldt bijvoorbeeld voor achterstallig salaris of niet uitbetaalde vakantiedagen. Deze periode biedt werknemers extra zekerheid als de nieuwe eigenaar zijn verplichtingen niet nakomt.