Schrijven is iets wat bijna iedereen doet, elke dag. Een berichtje sturen, een e-mail typen, een lijst maken in een notitieboekje. Toch voelt het voor veel mensen als iets moeilijks zodra ze een langere tekst moeten maken. Dat gevoel is heel herkenbaar, maar ook onnodig. Want goed teksten maken is een vaardigheid die je kunt leren, net zoals fietsen of koken.
Waarom het voor veel mensen lastig voelt
Veel mensen starten met een leeg vel en weten dan niet waar ze moeten beginnen. Dat is een van de meest voorkomende struikelblokken. Het hoofd zit vol gedachten, maar zodra je ze op moet noteren, lijkt alles te verdwijnen. Dit heeft weinig te maken met talent. Het heeft veel meer te maken met oefening en aanpak. Wie regelmatig zijn gedachten op papier zet, merkt dat het steeds makkelijker gaat. Zelfs een paar zinnen per dag bijhouden in een notitieboekje helpt al om vlotter te formuleren. De drempel wordt lager naarmate je er vaker mee bezig bent.
De basisregels van begrijpelijk taalgebruik
Een tekst is goed als de lezer hem begrijpt. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk gaat het vaak mis. Lange zinnen met veel bijzinnen maken een tekst zwaar. Moeilijke woorden schrikken af. De beste teksten zijn kort, helder en to the point. Een goede vuistregel is om je zinnen niet langer te maken dan twintig woorden. Gebruik ook geen woord van drie lettergrepen als een woord van één lettergreep hetzelfde zegt. Schrijf niet “realiseren” als je ook “doen” kunt zeggen. Dit maakt je teksten toegankelijker voor een groot publiek, van jongeren tot ouderen.
Hoe je structuur aanbrengt in een tekst
Een goede tekst heeft een duidelijke opbouw. Je begint met een inleiding die de lezer meteen pakt. Dan volgen een of meer alinea’s met de kern van de boodschap. Je sluit af met een conclusie of een oproep tot actie. Elke alinea gaat over één onderwerp. Begin een nieuwe alinea zodra je van onderwerp wisselt. Titels en tussenkopjes helpen de lezer om snel te zien waar een tekst over gaat. Dit is zeker handig bij langere stukken. Door de tekst op te delen in blokken, wordt hij minder overweldigend en makkelijker te lezen.
Digitaal formuleren vraagt om andere vaardigheden
Online lezen mensen anders dan op papier. Ze scannen de pagina, kijken naar kopjes en lezen pas verder als iets hen aanspreekt. Dat betekent dat digitale teksten extra helder en beknopt moeten zijn. De eerste zin van een alinea is daarbij het belangrijkst. Als die niet meteen interessant is, haakt de lezer af. Bij het opstellen van berichten voor sociale media of een website speelt ook de volgorde een grote rol. Wat je als eerste zegt, bepaalt of iemand verdergaat. Bedenk altijd wie je lezer is en wat diegene wil weten. Dat is het vertrekpunt van elke goede tekst, of je nu een nieuwsbrief maakt of een bericht voor een app.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik oefenen om beter te worden in het opstellen van teksten?
Dagelijks een klein beetje oefenen werkt beter dan af en toe een lange sessie. Wie elke dag een paar zinnen opschrijft, merkt na een paar weken al verschil. Het hoeft niet veel te zijn: een korte samenvatting van je dag of een reactie op iets wat je las is al genoeg.
Wat is het verschil tussen formeel en informeel taalgebruik?
Bij formeel taalgebruik schrijf je zoals je zou doen in een brief aan een bedrijf of een instantie. Je gebruikt volledige zinnen en geen straattaal. Informeel taalgebruik is losser, zoals in een appje aan een vriend. Welke stijl je kiest, hangt af van de situatie en de lezer.
Is het erg als ik fouten maak in spelling of grammatica?
Fouten in spelling of grammatica kunnen afleiden van de boodschap. Toch zijn kleine fouten minder erg dan een tekst die onduidelijk is. Duidelijkheid gaat altijd voor. Gebruik een spellingchecker als hulpmiddel, maar vertrouw er niet blind op. Lees je tekst altijd nog een keer door voor je hem verstuurt.
Hoe kom ik van een blanco pagina af als ik niet weet waar ik moet beginnen?
Een goede manier om van een leeg vel af te komen is om eerst alles op te schrijven wat in je opkomt, zonder meteen te corrigeren. Dit heet vrij noteren. Daarna sorteer je de gedachten en maak je er een geordende tekst van. Door de twee stappen te scheiden, werkt het proces een stuk minder zwaar.